Kinderziekten in de zwangerschap

Veel vrouwen hebben tijdens het spreekuur vragen over kinderziekten in de zwangerschap. “Is dit erg, wat kan ik er aan doen, heeft het gevolgen voor mij of de baby?” Dit zijn hele goede en ook belangrijke vragen en daarom hebben we voor jullie van de drie meest voorkomende kinderziekten, de feiten op een rij gezet. Namelijk over de waterpokken, de rode hond en de vijfde ziekte.

Waterpokken kinderziekten

Symptomen
Huiduitslag op de romp, verplaatst zich naar het gezicht en hoofdhuid. De uitslag worden zichtbare blaasjes die jeuken, koorts, hoofdpijn en bij volwassene erge rugpijn of pijn over het hele lichaam.

Besmettelijkheid en incubatie
Na een besmetting duurt het 2-3 weken tot de eerste ziekteverschijnselen zich aandienen. De waterpokken zijn 5 dagen voor de huiduitslag tot maximaal 6 dagen na de eerste zichtbare huiduitslag besmettelijk. Het virus wordt overgedragen door de lucht. (hoesten, niezen)

Behandeling Waterpokken wordt veroorzaakt door het varicella zoster virus. Omdat het veroorzaakt wordt door een virus, is er dus geen medicijn tegen. Bij hoge koorts kun je paracemol nemen. Zeker voor een zwangere vrouw is het belangrijk om de koorts te dempen. Hoge koorts kan weeën opwekken en is niet goed voor de baby.

Ben ik beschermd? 70-80% van alle volwassenen heeft als kind waterpokken gehad. Waterpokken krijg je maar één keer in je leven. Je blijft dan levenslang immuun. Van de volwassenen die nooit waterpokken hebben gehad weten we dat 80% toch immuun is.

Risico’s voor de zwangere vrouw en haar foetus
Heb je zelf ooit de waterpokken gehad, dan is er geen enkel risico voor jezelf en voor je kind. Ook als je nooit de waterpokken hebt gehad is de kans dat je immuun bent 80%. Mocht je tijdens de zwangerschap toch de waterpokken krijgen, dan zijn de risico’s voor de baby afhankelijk van hoever je zwanger bent.

Besmetting voor de 16e week van de zwangerschap
Als een zwangere voor het eerst waterpokken krijgt in de eerste 16 weken van de zwangerschap, dan kunnen er ernstige afwijkingen bij het kind ontstaan. Bekende afwijkingen zijn; te kleine ledematen, oogafwijkingen, klompvoeten, spierverschrompeling, hersenafwijkingen, groeiachterstand en zelfs vruchtdood. Als je vóór de 16e week waterpokken krijgt, is het in ieder geval verstandig om tussen de 20-22 weken een uitgebreide echo te laten maken.

Besmetting na de 16e week van de zwangerschap en vlak voor de bevalling
Dit zal geen blijvende schade veroorzaken bij het kind. De baby kan in de baarmoeder wel waterpokken ontwikkelen, maar houdt hier geen restverschijnselen aan over. De hoge koorts bij de moeder kan wel voor een vroeggeboorte zorgen, deze moet dus zo snel mogelijk getemperd worden.

Besmetting van de moeder 5 dagen voor de bevalling tot 2 dagen na de bevalling.
Vlak na de geboorte is waterpokken gevaarlijk voor de baby. Het virus kan de pasgeborene zeer ziek maken.Als een vrouw voor het eerst waterpokken krijgt en ze is dicht bij de uitgerekende datum, dan is het mogelijk de vrouw zoster antistoffen (immunoglobulinen) te geven. Deze antistoffen passeren de placenta en beschermen het kind zo al voor de geboorte tegen waterpokken na de geboorte. Heeft de moeder waterpokken tijdens de bevalling of net ná de geboorte van haar kind, dan moet de baby varicella zoster antistoffen ingespoten krijgen. Vaak kan hiermee voorkomen worden dat het kind ziek wordt of in ieder geval de ziekte matigen.

Conclusie: Alleen als je nooit waterpokken hebt gehad en je bent in contact geweest met iemand die waterpokken heeft of dit krijgt binnen 5 dagen nadat je contact hebt gehad, dan is het heel belangrijk dat je zo snel mogelijk contact opneemt met je zorgverlener. Als het contact minder dan 96 uur geleden is, dan kan m.b.v een bloedonderzoek worden bepaald of je beschermt bent tegen waterpokken. Mocht blijken dat dit niet zo is dan krijg je uit voorzorg antistoffen ingespoten om te voorkomen dat je waterpokken krijgt. Is het contact langer dan 96 uur geleden, dan heeft het geen zin meer om je bloed te onderzoeken of antistoffen te geven. Dan moet je afwachten of je wel of geen symptomen krijgt.

Rode Hond (Rubella)

Symptomen: De lymfeklieren achter de oren en in de nek zijn vergroot, het kind is licht verkouden. Soms is er koorts. Ongeveer 24 uur na het ziek worden ontstaan er rode vlekken op het gezicht, die zich snel verspreiden over de romp en ledematen. De vlekjes verdwijnen vanzelf weer, meestal met 2 dagen. Een volwassene heeft meer klachten: naast de rode vlekken, die meestal 3 dagen duren, komt hoofdpijn, algeheel ziek voelen, hoesten, oogontsteking en gewrichtsklachten voor.

Besmettelijkheid en incubatie Incubatietijd (periode tussen besmetting en ziek worden) is tussen de 2-3 weken. Rode hond is besmettelijk vanaf 5 dagen voor de huiduitslag tot 5 dagen na de huiduitslag.

Behandeling Helaas alleen maar goed uitzieken.

Ben ik beschermd? Sinds 1974 werden alle meisjes van 11 jaar en ouder ingeënt. In principe zijn de meeste vrouwen die nu in de vruchtbare leeftijd vallen dus ingeënt als zij hebben deelgenomen aan het inentingsprogramma. Vrouwen die voor 1963 zijn geboren kunnen niet zijn ingeënt. Wanneer je niet ben ingeënt, maar de ziekte een keer hebt doorgemaakt heb ben je in principe beschermd. Heb je de ziekte nooit gehad en ben je niet ingeënt, dan is de ziekte zeer gevaarlijk in de eerste 16 weken van de zwangerschap. Soms maken vrouwen geen antistoffen aan ondanks de vaccinatie.

Risico’s voor de foetus Heb je de ziekte dus nog nooit gehad, ben je niet ingeënt en je krijgt nu in de zwangerschap voor het eerst de rode hond (vooral de eerste 16 weken), dan kan dat ernstige afwijkingen bij het kind tot gevolg hebben. De volgende afwijkingen kunnen voorkomen:

  • Laag geboortegewicht of zelfs vruchtdood, oogafwijkingen, doofheid, hartafwijkingen, botafwijkingen, geestelijke achterstand, longontsteking, afwijkingen aan het bloed en leverafwijkingen

Bij een primo-infectie (eerste keer) is het risico van beschadiging van de vrucht het grootst vroeg in de zwangerschap
Tot 4 weken zwangerschap, het risico is 80%
4 tot 8 weken zwangerschap, het risico is 40%
8 tot 12 weken zwangerschap, het risico is 20%
12 tot 16 weken zwangerschap, het risico is 10%
Na 16 weken is de kans heel klein

Wat te doen als je onvoldoende beschermd bent?

Mijdt contact met kinderen als er gevallen van rode hond gemeld worden.
Rode hond is matig besmettelijk. Om besmet te worden moet je echt in dezelfde ruimte zijn verbleven als het kind met rode hond. Ben je onbeschermd en in contact geweest met het kind gedurende de besmettelijke periode én ben je minder dan 17 weken zwanger, ga dan zo snel mogelijk naar je huisarts. De huisarts zal je bloed onderzoeken om te beoordelen of je daadwerkelijk besmet bent. Weet je dat je niet ingeënt bent en de ziekte nog nooit hebt gehad, dan is het raadzaam om voor (een volgende) zwangerschap je alsnog te laten inenten. Wij bepalen ook altijd je titer in de zwangerschap zodat je weet of je beschermd bent.

Vijfde ziekte                 topcom-digitale-thermometer

Symptomen: Komt meestal voor bij kinderen van 4-10 jaar. Er zijn rode wangen met roze-rode vlekjes. De vlekjes breiden zich uit over romp en ledematen. Uiteindelijk worden de vlekjes samengevoegd tot grotere vlekken. Meestal zijn kinderen niet erg ziek, meestal geen koorts, soms wel jeuk.

Besmettelijkheid en incubatie: De ziekte is besmettelijk, vooral als er nog geen symptomen zijn. Het duurt het ongeveer 2 weken voordat je ziek wordt. De ziekte is besmettelijk in de week voordat de vlekjes optreden. Zodra de vlekjes zichtbaar zijn, is het niet meer besmettelijk. Het is dus lastig om voorzorgsmaatregelen te nemen.

Behandeling: Het gaat vanzelf weer over, zonder restverschijnselen. Een kind is meestal niet ziek en kan gewoon naar school. Behandeling is niet mogelijk. Zo nodig kan er iets op de huid gesmeerd worden tegen de jeuk.

Ben ik beschermd? Als je het een keer gehad hebt, ben je beschermd en kan je het niet nog eens krijgen. Er is geen inenting voor. Ongeveer de helft van de vrouwen in de geslachtsrijpe leeftijd heeft de ziekte nooit meegemaakt en is dus niet beschermd.

Risico’s voor de foetus: Als je tijdens de besmettelijke periode in contact komt met een kind die de vijfde ziekte heeft is het risico van besmetting 6-20%. Bij een besmetting van een zwangere vrouw in de eerste helft van de zwangerschap, is het risico dat het kind besmet wordt 30% Bij een zeer jonge zwangerschap zal dit vaak een miskraam tot gevolg hebben. Later in de zwangerschap wordt vooral de bloedaanmaak verstoord. Hierdoor treedt een ernstige vorm van bloedarmoede op en gaat het hart minder goed werken. Daarom wordt de foetus dan nauwlettend in de gaten gehouden door middel van echo’s en bloedonderzoek.

Wat te doen als je onvoldoende beschermd bent? De ziekte is besmettelijk nog voordat er huiduitslag optreedt. Mocht je horen dat de vijfde ziekte voorkomt, mijdt dan contact met kinderen tussen de 4-10 jaar, die in contact zijn geweest met het kind met de vijfde ziekte. Kom je er toch mee in contact, dan is het risico dat je zelf besmet raakt 6-20%. Krijg je zelf na dit contact huiduitslag of gewrichtspijn, neem dan contact op met de verloskundige of huisarts. Er zal een verwijzing plaatsvinden naar de gynaecoloog of een virologisch laboratorium die nader onderzoek doen. Soms is het mogelijk om de baby te behandelen door intra-uterien (in de baarmoeder) bloedtransfusies te geven mocht blijken dat het kind besmet is en er een verhoogde bloedafbraak plaatsvindt.